प्रदिप कोइराला
वालिङ–२४ वैशाख ।
देशकै चर्चामा रहेको नगरपालिका वालिङमा २०३७ सालमा स्थपित वालिङ बहुमुखी क्याम्पसमा आर्थिक संकटकाल घोषणा गरिएको छ । क्याम्पस व्यवस्थापन समितीले झण्डै ४ करोड वढी दायित्व भुक्तानीमा समस्या देखिएपछि शनिवार बसेको व्यवस्थापन समितीको वैठकवाट आर्थिक संकटकाल घोषणा गर्ने निर्णय भएको हो ।
विश्व विद्यालय अनुदान आयोग (UGC) नेपालद्वारा मान्यताप्रप्त QAA प्रमाणित जिल्लाकै पुरानो शैक्षिक धरोहरको रुपमा रहेको यस क्याम्पस आर्थिक संकटवाट जोगाउन संकटकाल घोषणा गरिएको क्याम्पस व्यवस्थापन समितीका अध्यक्ष हुमकान्त कोइरालाले वताए ।
आर्थिक संकट समाधान गर्न आजदेखि कार्तिक मसान्तसम्म कायम रहनेगरी वित्तिय संकटकाल घोषणा गरिएको हो । आर्थिक संकट समाधानका लागि संचालक समितीका सदस्य डा. अच्युतशरण अर्यालको संयोजकत्वमा भरतप्रसाद बगाले, नित्यानन्द तिवारी, कविता भुषाल र अनुपमा ढु्ंगाना रहनेगरी वित्तिय संकट समाधान सुझाव कार्यदल गठन गरि काम अगाडी वढाइएको अध्यक्ष कोइरालाले जानकारी दिए ।
चार करोड बढी पारिश्रमिक भुक्तानी दायित्व
क्याम्पस प्रशासनले २०७७ चैत्रदेखि हालसम्म झण्डै चार करोड वढी भुक्तानी दायित्व देखिएको छ । आर्थिक संकट घोषणाको मुख्य समस्या यहि चार करोड भुक्तानी दायित्व मुख्य रहेको छ ।
पूर्व सन्चालन समितीवाट प्राध्यापक एवम् कर्मचारीहरुको भुक्तानी दिनु पर्ने १४ महिनाको पुरानो बाँकी तलब भत्ता रु. १ करोड ९८ लाख, हालको ६ महिनाको बाँकी तलब भत्ता करिब रु.१ करोड ८ लाख र विभिन्न व्यक्ति तथा फर्महरुबाट पुरानो भुक्तानी माग गरिएको समेत गरी हालसम्म क्याम्पस करिब रु. ४ करोड घाटामा रहेको व्यवस्थापन समितीले जानकारी दिएको छ ।
क्याम्पसमा १६ जना पूर्णकालीन प्राध्यापक, ३० जना आंशिक प्राध्यापक सहित ६३ जना प्राध्यापक र कर्मचारी कार्यरत छन् ।
राजनैतिक आडमा दोहोरो सुविधामा प्राध्यापकको रजाँइ
शिक्षा नियामावलीको धज्जी उडाउदैे वालिङ बहुमुखी क्याम्पसमा अध्यापन गर्ने प्राध्यापकहरुले पहुँच र पदको दुरूपयोग गरेर एकै समयमा दुई संस्थामा त्यो पनि पूर्ण दरबन्दीमा रहेर दोहोरो सुविधा खाएकै कारण यतिवेला क्याम्पस संकटकाल घोषणा गर्न वाध्य भएको छ ।
गत भदौमा हिमदुतवाट यस विषयमा समाचार प्रकाशित गरेपछि व्यवस्थापन समितीको वैठकवाट दोहोरो सुविधामा अंकुस लगाएको थियो ।
सरकारी र अर्ध सरकारी संस्थाहरूमा पूर्णरूपमा दरबन्दीमा रहेर एकै समयमा दुई संस्थामा नियुक्ति लिएर दोहोरो सुविधा लिने प्राध्यापकलाई हटाउन सन्चालक समितीले कोशिस गरेको भएपनि राजनैतिक दवावका कारण उनीहरुलाई हटाउन भने सकेन व्यवस्थापन समितीले उनीहरुलाई पिरियड विशेषमा पारिश्रमिक दिने निर्णयले मासिक झण्डै २ लाख क्याम्पसलाई व्यायभार कम गरेको थियो ।
शिक्षा नियमावलीमा दोहोरो सुविधा लिन नपाइने उल्लेख छ । नियमावली विपरित वालिङ क्याम्पसका ११ जना प्राध्यापकले दोहोरो सुविधा लिने गरेका थिए । दोहोरो सुविधा मात्र होइन दशै भत्ता वापतको रकम पनि दुबै संस्थावाट लिने गरेका थिए ।
दोहोरो सुविधा लिने प्राध्यापकहरुमा यामवहादुर कुँवर, छविलाल अर्याल, तेजवहादुर आले, तोयानाथ कोइराला, गोपालधन सुवेदी, पदमपानी काफ्ले, विनोद खनाल, अमृत खनाल, टोलप्रसाद लुईटेल, खेमराज देवकोटा, चिरन्जिवि अर्याल लगायत छन् । उनीहरु सबै सरकारी विद्यालयका प्रधानाध्याकदेखि स्थायी शिक्षक हुन् । एकजना देवकोटा स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मी हुन् ।
दोहोरो सुविधा र महायज्ञको रकममा अख्तियारको छानविन
वालिङ क्याम्पसको स्तरउन्नतीको लागि गरिएको महायज्ञवाट संकलित रकमवाट भवन निर्माणमा अनियमितताको अशंकामा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा उजुरी परेपछि अख्तियारले छानविन सुरु गरेको छ ।
क्याम्पस चरम आर्थिक संकटमा परेकै वेला अख्तियारले प्राध्यापकले खाइपाइ आएको दोहोरो सुविधा, दोहोरो दशै भत्ता लगायतका विषयमा समेत अनुसन्धान गरेको क्याम्पस स्रोतले वताएको छ ।
दरबन्दी भन्दा बढी प्राध्यापक एवम् कर्मचारी
दरबन्दी भन्दा बढी प्राध्यापक एवम् कर्मचारीहरु कार्यरत हुनु, आर्थिक अवस्था कमजोर हुँदा समेत तलब स्केल त्रिभुवन विश्वविद्यालयको बराबर हुनु, +२ दिवा सत्रमा लैजादासमेत बिहानी सत्रको जनशक्ति यथावत हुनु र २०७७ चैत्र महिनादेखि २०७८ भाद्र महिनासम्म मासिक आम्दानीको तुलनामा खर्च बढी भई मासिक करिब रु ७ लाख घाटामा रहेको थियो ।
२०७८ भदौ ०८ गतेको सञ्चालक समितिको निर्णयले मासिक करिब रु. २ लाख खर्च कटौती भई हाल आम्दानी र खर्च अन्तर मासिक करिब रु. ५ लाखमा झारिएको विद्यालय व्यवस्थापन समितीले जनाएको छ ।
चरम आर्थिक संकटको कारण गणित विषयमा जम्मा आम्दानी वार्षिक रु. २ लाख ५९ हजार ८ सय र खर्च रु. १७ लाख ८५ हजार ७ सय ९१ यो विषयमा मात्र १५ लाख २५ हजार १ सय ९१ घाटा रहेको छ भने त्यसैगरी जनसंख्या विषयमा ८ लाख २२ हजार अर्थशास्त्र विषयमा रु. १० लाख ९८ हजार घाटा रहेको छ ।
कुनै जानकारी छैन : प्राध्यापक संघ
वालिङ बहुमुखी क्याम्पस प्राध्यापक संघका अध्यक्ष यमबहादुर कुँवरले क्याम्पस संकलकाल घोषणाको विषय आफूलाई जानकारी नभएको वताएका छन् । क्याम्पस व्यवस्थापन समितीले मनोमानी हिसावले प्राध्यापक संघ भंग गरेका कारणले आफूहरु कुनैपनि वैठकमा सहभागी नभएको र यस विषयमा आफूलाई कुनै जानकारी नभएको वताएका छन् ।
राजनीति मुख्य कारण, संकट समाधानका लागि सवैपक्ष जिम्मेवार हुन आग्रह : स्ववियु
जिल्लकै गौरवपूर्ण इतिहास रहेको वालिङ बहुमुखी क्याम्पस समयमै दायित्व भुक्तानी गर्न नसकेका कारण आर्थिक संकटकाल घोषणा गरिनुपर्ने स्थिती आएकोमा स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनका सभापती सन्दिप कंडेलले दुःख व्यक्त गरेका छन् ।
विगतदेखिनै सञ्चालक समिति र क्याम्पस प्रशासनले विद्यार्थीको संख्यालाई भन्दा आफ्ना पार्टीनिकट प्राध्यापक र कर्मचारीलाई राजनैतिक आडमा हालिमुहाली गर्न दिएर क्याम्पस आर्थिक संकटमा परेको उनले जानकारी दिए ।
आर्थिक संकट समाधानमा स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन गम्भिरतापूर्वक लाग्ने वताउदै केहि विषयहरु छानविनको दायरामा ल्याउनुपर्ने उनको धारणा छ । वर्तमान संकट समाधानका लागि प्राध्यापक नियुक्ति र दोहोरो पारिश्रमिकको विषयमा विज्ञ टोलिले छानविन गरोस भन्ने उनको माग रहेको छ ।
आर्थिक संकटकै विषयले क्याम्पसले हाँसिल गरेका महत्वपूर्ण उपलव्धी गुम्नवाट बचाउन सन्चालक समिती, प्राध्यापक, विद्यार्थी र सरोकारवाला राजनैतिक दल, जनप्रतिनिधि सबै मिलेर संकट समाधान गर्नुपर्ने उनको राय रहेको छ ।
